Επινεφρίδια

Τα επινεφρίδια είναι δύο μικροί, αλλά ζωτικοί αδένες που βρίσκονται επάνω από κάθε νεφρό. Αποτελούνται από δύο τμήματα:

• Φλοιός: Παράγει στεροειδείς ορμόνες (κορτιζόλη, αλδοστερόνη, ανδρογόνα)
• Μυελός: Εκκρίνει κατεχολαμίνες (αδρεναλίνη, νοραδρεναλίνη)

Οι ορμόνες αυτές ρυθμίζουν την πίεση, τον μεταβολισμό, το στρες και την ισορροπία υγρών του οργανισμού. Όταν εμφανιστεί όγκος, μπορεί να είναι λειτουργικός (ορμονοπαραγωγός) ή μη λειτουργικός (τυχαίο εύρημα σε απεικόνιση).

Οι λειτουργικοί όγκοι εκκρίνουν υπερβολικά ποσά ορμονών και προκαλούν χαρακτηριστικά σύνδρομα ανάλογα με την ορμόνη που υπερεκκρίνεται.

Φαιοχρωμοκύτωμα

• Προέρχεται από τον μυελό του επινεφριδίου
• Εκκρίνει αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη
• Συμπτώματα: κρίσεις υπέρτασης, ταχυκαρδία, εφίδρωση, πονοκέφαλος, άγχος
• Θεραπεία: λαπαροσκοπική ή ρομποτική επινεφριδεκτομή μετά από ειδική φαρμακευτική προετοιμασία

Σύνδρομο Cushing (κορτιζολοπαραγωγός όγκος)

• Υπερπαραγωγή κορτιζόλης από τον φλοιό
• Συμπτώματα: αύξηση βάρους, υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, μυϊκή αδυναμία
• Θεραπεία: χειρουργική αφαίρεση του πάσχοντος επινεφριδίου

Αλδοστερόνωμα (Σύνδρομο Conn)

• Εκκρίνει υπερβολική αλδοστερόνη → υπέρταση και υποκαλιαιμία
• Συμπτώματα: υπέρταση, πονοκέφαλοι, μυϊκές κράμπες, αδυναμία
• Θεραπεία: λαπαροσκοπική αφαίρεση του πάσχοντος αδένα

Ανδρογονοπαραγωγός / Οιστρογονοπαραγωγός όγκος

• Πολύ σπάνιοι όγκοι που προκαλούν ορμονικές διαταραχές (υπερτρίχωση, ακμή ή γυναικομαστία)
• Συνήθως ενδείξεις κακοήθειας, απαιτούν εξειδικευμένη αντιμετώπιση

Ο καρκίνος του φλοιού των επινεφριδίων είναι σπάνιος αλλά επιθετικός όγκος, που μπορεί να είναι ορμονοπαραγωγός ή μη.

Διάγνωση

• CT/MRI επινεφριδίων με χαρακτηριστική ανομοιογένεια
• PET/CT για εκτίμηση μεταστάσεων
• Ορμονικός έλεγχος (κορτιζόλη, DHEA, οιστρογόνα, αλδοστερόνη)

Θεραπεία

• Χειρουργική εξαίρεση – ριζική επινεφριδεκτομή
• Σε επιλεγμένες περιπτώσεις: μιτοτάνη, χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία

Η λαπαροσκοπική επινεφριδεκτομή αποτελεί σήμερα το gold standard για τη χειρουργική αντιμετώπιση των περισσότερων όγκων επινεφριδίου, λειτουργικών ή μη, με μέγεθος έως περίπου 6 εκατοστά.

Διαπεριτοναϊκή προσπέλαση

• Η πιο διαδεδομένη μέθοδος
• Παρέχει ευρύ οπτικό πεδίο, ιδανική για μεγαλύτερους όγκους
• Ο χειρουργός εισέρχεται μέσω της κοιλιακής κοιλότητας

Οπισθοπεριτοναϊκή προσπέλαση (Retroperitoneoscopic Adrenalectomy)

• Επιτρέπει πρόσβαση απευθείας στον χώρο πίσω από τον νεφρό, χωρίς είσοδο στην κοιλιακή κοιλότητα
• Προτιμάται σε διμερείς επεμβάσεις, σε ασθενείς με προηγούμενες κοιλιακές επεμβάσεις ή σε μικρούς όγκους
• Προσφέρει ελάχιστο τραύμα, μικρότερο χρόνο ανάρρωσης και χαμηλότερο μετεγχειρητικό πόνο
• Απαιτεί εξειδικευμένη εμπειρία και τρεις μικρές τομές στην οσφυϊκή χώρα

Πλεονεκτήματα

• Ελάχιστα επεμβατική μέθοδος
• Λιγότερος πόνος και ταχύτερη ανάρρωση
• Άριστο αισθητικό αποτέλεσμα
• Μικρότερη απώλεια αίματος
• Νοσηλεία 1–2 ημερών

Ρομποτική Επινεφριδεκτομή

Η ρομποτική επινεφριδεκτομή (με σύστημα Da Vinci) προσφέρει:

• 3D όραση υψηλής ευκρίνειας
• Εξαιρετική ακρίβεια κινήσεων
• Απόλυτο έλεγχο γύρω από ζωτικές δομές
• Ιδανική επιλογή για δύσκολες ανατομίες ή παχύσαρκους ασθενείς

Η ένδειξη για χειρουργείο τίθεται όταν υπάρχει ορμονική υπερέκκριση, όγκος >4–5 cm, αύξηση μεγέθους σε παρακολούθηση ή ύποπτα απεικονιστικά χαρακτηριστικά.

Προεγχειρητικός έλεγχος

• Ορμονικό προφίλ (κορτιζόλη, ACTH, DHEA-S, αλδοστερόνη, ρενίνη, κατεχολαμίνες)
• CT/MRI επινεφριδίων
• PET/CT σε επιλεγμένες περιπτώσεις
• Αναισθησιολογική εκτίμηση και φαρμακευτική ρύθμιση σε φαιοχρωμοκύτωμα

• Νοσηλεία 1–2 ημέρες
• Σταδιακή επαναφορά σε πλήρη δραστηριότητα σε 5–7 ημέρες
• Παρακολούθηση ορμονικού προφίλ και πίεσης
• Επανέλεγχος με απεικόνιση όπου χρειάζεται